بهمنگان

جشن ها در دل خود ، فزونی و گستردگی را به همراه می آورند، تفاوتی هم ندارد این جشن  به چه  چیزی نامور باشد و از کدام  یک از مردم جهان باشد. همین که بتوان در این دوران، که گذار شتابناک زمان همه را ( نه تنها ما ، که همه مردم دنیا )، به کام بیهوده کاری می برد ، جشن ها می توانند توان زیستن را بازآفرینی کنند.

شب چله ، بهمنگان ، سده ، چهارشنبه سوری ، نوروز ، مهرگان ، دیگان و شماری دیگر از جشن های فارسی زبانان نیز می توانند برای مردم  این گستره ، زیبایی را افزون کند. می توان ساده و بی پیرایه به برپایی این جشن ها دل خوش داشت. همانگونه گه دیشب ، در بیدگل چنین شد.

با سپاس از کوشش دوستان ارجمندی که میزبانی و برنامه گردانی این جشن را پذیرفتند. و به شایستگی و زیبایی تمام به فرجام رساندند.

به پیشواز جشن بهمنگان

نوشته زیر از روی سایت http://mehremihan.ir/ برداشته شده است :

بهمن روز از بهمن ماه برابر با 2 بهمن در گاهشماری ایرانی

فرخش باد و خداوند فرخنده کناد ‎        عید فرخنده و بهمنجه و بهمن مه را
«فرخی سیستانی»

جشنی در ستایش و گرامیداشت بهمن در اوستایی «وُهومَنَه» و در پهلوی «وَهمَن» به معنی «اندیشه ی نیک» یا «بهترین اندیشه».

بخش نخست این واژه «وُهُو» از «وَنـْگـْهو» اوستایی که صفت است به معنی خوب و نیک، که در فارسی هخامنشی «وَهۇ» و در سانسکریت «وَسۇ» خوانده می‌شود، در پهلوی «وِه» و در فارسی «بـِه» شده است.
بخش دوم «مَنـَه» برابر است با واژه ی سانسکریت «مَنـَس» که در پهلوی «منیشن» ودر فارسی «منش» شده است.
در این روز آشی به نام «آش بهمنگان» یا «آش دانگو» به صورت گروهی پخته می شده است که نام «دانگو» یا «دانگی» برگرفته از همین سنت اشتراکی آن است.

جشن بهمن گانابوریحان بیرونی در کتاب «التفهیم» درباره ی بهمنجه می نویسد :
«بهمنجه بهمن روز است از بهمن ماه، ایرانیان در این روز بهمن سفید (نام گیاهی است که در کرانه ی خراسان و جاهای دیگر ایران می روید) با شیر خالص پاک می خورند و می گویند حافظه را زیاد می کند و فراموشی را از بین می برد، ولی در خراسان هنگام این جشن مهمانی می کنند و بر دیگی که در آن از هر دانه ی خوردنی و گوشت حیوان حلال گوشت و تره و سبزی ها پدیدار است، خوراک می پزند و به مهمانان خود می دهند و برای هریک از داده های خدا سپاس به جای می آورند.»

در «آثارالباقیه» نیز آورده است :
«بهمن ماه روز دوم آن روز بهمن، عید است که براى توافق دو نام آن را بهمنجه نامیده اند، بهمن نام فرشته ی موکل بر بهایم است که بشر به آن ها براى عمارت زمین و رفع حوایج نیازمند است و مردم فارس در دیگ هایى از جمیع دانه هاى ماکول با گوشت غذایى مى پزند و آن را با شیر خالص مى خورند و مى گویند که حافظه را این غذا زیاد مى کند و این روز را در چیدن گیاهان و کنار رودخانه ها و جوى ها و روغن گرفتن و تهیه ی بخور و سوزاندنى ها خاصیتى مخصوص است و بر این گمانند که جاماسب وزیر گشتاسب این کارها را در این روز انجام مى داد و سود این اشیا در این روز بیشتر از دیگر روزهاست.»

در ترجمه ی «خرده اوستا» نیز بر موکل بودن بهمن بر چهارپایان اشاره ای شده است بدینگونه که : «در جشن بهمنگان، برای اینکه امشاسپند بهمن در جهان مادى نگهبان چارپایان سودمند است، از خوردن گوشت پرهیز مى کنند.»

شاعر نامدار ایرانی سده ی پنجم «على بن توسى»(اسدى توسى) در کتاب لغتنامه ی خود «لغت فرس» زیر کلمه ی بهمنجه مى نویسد :
«بهمنجه رسم عجم است، چون دو روز از ماه بهمن مى گذشت بهمنجه مى کردند و این عیدى بود که در آن روز خوراک مى پختند و بهمن سرخ و زرد بر سر کاسه ها مى افشاندند.»

چنان که از نوشتار ابوریحان و اسدی توسی برمی آید گیاهی هم به نام امشاسپند بهمن خوانده می‌شود که در بهمن ماه یا زمستان باز می شود و در پزشکی این گیاه معروف است و در تحفه ی حکیم مؤمن و بحرالجواهر، بیخی سفید یا سرخ رنگ مانند زردک و خوشبو با اندک صلابت و کجی و خارناک تعریف شده است.

همین گیاه است که در فرانسه «Behen» خوانده می شود و در گذشته ریشه ی آن را به‌ نام بهمن سرخ و بهمن سفید در داروخانه های اروپا به کار می بردند.



انوری گوید :
بعد ما کز سر عشرت همه روز افکندی      سخن  رفتن و نا رفتن ما  در افواه
اندر آمد  ز در  حجره ی من  صبحدمی       روز  بهمنجه  یعنی  دوم  بهمن ماه

عثمان مختاری شاعر سده ی ششم نیز می گوید :
بهمنجه است خیز و می آرای چراغ ری             تا برچینیم گوهر شادی ز گنج می
این یک دومه سپاه طرق را مدد کنیم                تا  بگذرد  ز  صحرا فوج سپاه دی

ثاقب فر

ايران مرد بزرگي را از دست داد، مردي كه بزرگي‌اش را مي‌توان در واژه، واژه‌ي كتاب‌هايش جست.

استادمرتضی ثاقب‌فر،  پژوهشگر تاریخ و فرهنگ ایران، نويسنده و مترجم بامداد ١١ دي‌ماه درگذشت.

او از کوشاترین ترزبانان ایران در بخش ایران‌شناسی بود. ثاقب‌فر كه در زمینه‌ي تاریخ هخامنشی بیشترین شمار  برگردان‌ها را داشت، از ناموران اين دوره‌ي تاريخي ايران و از آگاهان به تاريخ ايران به‌ويژه در بخش هخامنشيان بود.

ز او تاکنون بیش از ۱۰۰ جلد کتاب، منتشر شده است، «هخامنشيان» (آملي كورت- ١٣٨٧)، «ديباچه‌اي بر جهان باستان» (لوكاس دو بلويس- ١٣٧٩)، «امپراتوري ايران» (دان ناردو- ١٣٧٨)، «كورش بزرگ» (ژرار ايسرائل- ١٣٨١)، «كورش بزرگ» (دان ناردو- ١٣٧٨)، «شاهنشاهي ساساني» (١٣٨٣)، «ايران باستان از ٥٥٠ پيش از ميلاد تا ٦٥٠ پس از ميلاد» (يوزف ويسهوفر- ١٣٧٧)، «سرزمين ايران» (از مجموعه تاريخ كمبريج- ١٣٨٤)، «فرهنگ و دموكراسي» (گي ارمه- ١٣٧٦)، «يونانيان و بربرها» (امير مهدي بديع- ١٣٨٧)، «دين مهر در جهان باستان» (١٣٨٥)، «رضا شاه و شكل‌گيري ايران نوين» (استفان كرونين- ١٣٨٧) نمونه‌اي از كتاب‌ها و نوشتارهايش به‌شمار مي‌آيند.

 

فروغ

 ۸ دی  زادروز فروغ فرخزاد

دی - شادی - جشن و ...

چو شادی بکاهد، بکاهد روان         خرد گردد اندر میان ناتوان .

فردوسی

دی به معنی دادار و پروردگار آمده است و یکی از ماه هایی است که دارای مناسباتی است که برای آن جشن برگزار می شده  و می شود. شب چله و زایش حضرت مسیح - که هر دو ریشه در زایش میترا و آیین مهر دارد- دو نمونه از آن هاست.  جشن از واژه یسن به معنی ستایش پروردگار است و روشی است برای ستایش پروردگار به خاطر آفریده هایش و به همین دلیل واژه جشن با آداب و رسوم دینی آمیخته شده و با سور و بزم معنای دیگرگون گرفته است.

از کتیبه های هخامنشی نیز بر می آید که شادی بهترین آفریده اهورامزدا پس از انسان است. و از گاتها که در آن بارها انسان به نیکی کردن و تلاش برای آبادانی و پیشرفت جهان و خشنود کردن روان آفرینش فراخوانده شده،  می توان دریافت که ایرانیان شادی را یکی از ویژگی های انسان بالنده  می دانسته اند.
حتا زرتشتیان درگذشت* پیام آور خود را نیز که در دی ماه اتفاق افتاده، با جشن خوانی برگزار می کنند زیرا پیام آور خود را پیام آور خرد و شادی می دانند. اما در این میانه مردم امروزه ایران از شادی دورشده اند و رسانه هایی نیز که می توانند جامعه را با یادآوری های خود به سوی شادی ها ببرند کوتاهی می کنند و به گونه ایی شادی ، گم کرده ایی شده که باید به قول شفیعی کدکنی از چهارگوشه ایران به دنبالش گشت.

*امروز پنجم دی ماه سالروز درگذشت اشو زرتشت است. درگذشتی که در رسانه ها و سالنامه ها نیز دیریاب می نماید.

فرهنگ

همواره در درازنای تاریخ، میزان شادمانی و آبادانی مرز و بوم پر مهر ایران در گرو  کوشش فرزندان وطن دوست، خردمند و فرهنگ پرور خود بوده،  فرزندانی که در گستره دانش و اندیشه و مانایی فرهنگ کوشیده اند.

فرهنگِ هر جامعه، برآیند خرده فرهنگ هایی است که یکی از آنها، می تواند تشکل های مردم نهاد باشد،  می تواند نهادهای کوچک دوستانه ای باشد در یک شهر یا روستا، حتا می تواند تشکل های درون گروهیِ خویشاوندی باشد .  و هرگاه که بیهوده کاری ها، روزمرگی ها ، شتابناکی عمر و فروپاشی بسیاری از آداب و رسوم نیکوی ملی و دینی، فزونی می گیرد این نهادها می توانند همچون چراغی فروزان ، راهی نیک و خوش آیین  را پیشاروی جامعه و روایی فرهنگ قرار دهد.

برای روایی فرهنگ ، باید با تمام توان کوشید و با هوشیاری از تمام زمان ها سود برد. جشن های زیادی در بُن تاریخ وجود دارد که می تواند محور فرهنگ مداری باشد. به شرط آموختگی قلندری پیش از تراشیدن سر.

شبی به یادماندنی

شب یلدا امسال همزمان با زادروز حضرت امام موسی کاظم (ع)،  با تعدادی از خانواده های پیوسته و وابسته برگزار شد. که حدود چهار ساعت به طول انجامید. در این جشن کوچک ، توانستیم دو ساعت را به برنامه فرهنگی یپردازیم : سخنانی از آقای عباس صابری (خیر مقدم و فلسفه وجودی همایش) – دکتر عباس فرزانگان ( در باره پزشکی در خانواده )– خانم زهره فرزانگان ( در باره سالمندان) – آقای سید علی شریف( در باره یادکرد تولد امام موسی کاظم( ع ) و ضرورت ادامه جلسات) - حاج عباس صابری( شعری از واصف ) – آقای علی فرزانگان ( در باره مراسم یلدا و شب اسفندی ) آقای مهندس رضا بابایی ( در باره نشاط و شادی ) فرهمند فرزانگان ( شاهنامه خوانی ) فرهدخت ( ترانه گل گلدون من ) و من در باره یلدا و حافظ و ... 

افتخار حضور دکتر اسلامی هم به دلیل بیماری از ما سلب شد.

این برنامه که با حضور تعداد185 نفر از خویشاوندان برگزار شد با میوه و شیرینی و خوراکی های مربوط به مراسم یلدا و شام پذیرایی شد. یک جزوه 14 برگی نیز به حاضرین اهدا شد که حاوی مطالبی در باره خانه های قدیم محله توی ده – آداب و رسوم درآران و بیدگل – یادکرد درگذشتگان – اشاره به شاهنامه و حافظ و ...بود.

در پایان نیز لوح یادبود زیر خوانده شد و به امضا همگان رسید.

به نام خداوند جان و خرد

یلدا ، زیبایی را در جهان گسترش می دهد و رمز پیروزی روشنایی بر تاریکی و چیرگی خوبی بر پلشتی و بدی است. فرّه ایزدی همواره از آن کسانی باد که جهان را به سوی پیشرفت و آبادانی، و مردم را به سوی راستی و پایداری رهنمون می کنند و جان ایشان آکنده ار مهراوه دانایی و فرّهی است و ترانه دوستی کمترین سرود آنان است.

یادبود شب یلدا و به خجستگی باشندگی در این جشن

1391/9/30

یلدا

 

 

 برگزاری جشن یلدا با خویشاوندان ۳۰/۹/۹۱